فهرست
leader 1
زمان انتشار : سه شنبه ۳ فروردین ۱۳۹۵ - ۱۴:۴۸
شناسه خبر : 87967
چاپ خبر

نوروز عیدی جهانی است:

آیین نوروز در میان ترکمن های ایرانی و ترکمنستان

عید باستانی نوروز نه تنها در میان ایرانیان بلکه در میان بسیاری از کشورهای دنیا گرامی داشته می شود و در شمار روزهای تعطیل رسمی آن کشورها قرار می گیرد

آیین نوروز در میان ترکمن های ایرانی و ترکمنستان

به گزارش خبرگزاری بین المللی کاسپین،نوروز هم از جمله اعیادی است که در تاریخ معاصر ترکمن ها از هموطنان ایرانی خود به ارث برده و اقتباس نموده اند . خوشبختانه با توجه به فضای پرطراوت و شادابی که در این عید سعید ، باستانی و اصیل ایرانی ایجاد می کند ، هم وطنان ترکمن نیز در آن سهیم شده و مشارکت فعالی دارند .

پوشیدن لباس‌های نو، دید و بازدید‌ها، بر سر سفره ای پر از شیرینی ، شکلات و آجیل و… همه و همه بخشی از مراسم عید نوروز ترکمن ها را تشکیل می دهد . اما چیزی که قابل توجه می باشد ، رواج داشتن این عید در بین ترکمن های مقیم جمهوری ترکمنستان است که علت آن را باید در سه امر مهم و تاریخی دانست :

الف-حضور قابل توجۀ ایرانیان به ویژه جمعیت اهل داد و ستد و تجارت در سرزمین های محل زندگی ترکمن ها از جمله مرو و عشق آباد .

ب-قوم ترکمن در طول حیات خود در ایران عزیز به واسطۀ حکومت چندین سده ای حکومت های مختلفش (سلجوقیان ، خوارزمشاهیان ، آق قویونلوها ، قره قویونلوها) با الهام و پذیرش از فرهنگ های غنی ایرانی ها که عید نوروز نیز یکی از فرهنگ های غنی این سرزمین بود آشنا شدند.

ج-از گذشته های دور تسلط حکومت های ایرانی از عصر هخامنشیان تا دوران قاجار به مدت حدود ۲۲۰۰ سال بر بخش های وسیعی از آسیای میانه که قلمرو زیستی مردم ترکمن بوده است را در بر می گرفت .

در کشور ترکمنستان پس از استقلال از شوروی ، عید نوروز را که مصادف با سال جدید خورشیدی است (۲۱ مارس) به عنوان عید ملی ترکمن ها اعلام نمودند . رئیس جمهور نیز در برنامه ای رسمی با استناد به نوشته های فضلا و فرزانگان ترکمن همچون شاعر شهیر ترکمن مختومقلی ، اهمیت این عید را برای ترکمن ها گوشزد می کند . در نوروز سال ۱۳۷۸ رئیس جمهمور نیازوف (رئیس جمهور متوفی ترکمنستان) با پیامی رسمی عید را به ترکمن ها تبریک گفت . در متن سخنان او آمده بود : “نیاکان ما به نوروز اهمیت زیادی می دادند چرا که در حقیقت در ایام نوروز ، سال دگرگون شده و طبیعت دوباره زنده می شود .حقیقتاً نوروز عید واقعی ملت هاست”.

پس از این پیام عید نوروز آن سال با شکوه خاصی در ترکمنستان برگزار شد و تلوزیون عشق آباد به پخش مراسم عید در استان ها مخصوصا در استان ماری (مرو) که ایرانی تبارهای زیادی در آنجا زندگی می کنند پرداخت . دانشمندان ترکمنستانی با استناد به نوشتۀ عالم و دانشمند بزرگ شرق یعنی ابوریحان بیرونی ، پیدایش جشن نوروز را به زمان “جمشید شاه” مربوط می سازند .

در بین ترکمن ها ضرب المثل معروفی است که می گوید : “ییلینگ گله نی نوروز دان بللی” یعنی : بدان که نوروز فرارسیدن سال نو را نوید می دهد . این ضرب المثل حاوی و حامل باور مردم این کشور به سال نو و عید نوروز است . پاره ای از رسم و رسوم عید نوروز که خاص ترکمن ها می باشد به این جشن جنبۀ خاصی می دهد . مثلاً : پختن غذاهایی همچون “نوروز گوجه”(کاشۀ نوروزی) ، “نوروز یارما” و یا تهیۀ “سمنی” (سمنو) و اجرای بازی های مختلفی توسط جوانان ترکمن مانند : “مونجوق آتدی” (انداختن منجق-دانه منجق) که از سال های پیش مرسوم می باشد .

 

 

937482 225

سمنو پزان در ترکمنستان

مردم منطقه قاری قالا در کشور ترکمنستان زیارتگاه موجود در آنجا را همانند “بولاماقلی اولیا” و “قیز بی بی جان” را به نوروز ارتباط می دهند . به این صورت که طبق یکی از روایات رایج در بین اهالی منطقه ، دختری به نام بی بی جان به هنگام نوروز مشغول تهیه سمنو بوده که یکی از حاکمان عاشق او می شود و قصد آزار و اذیت بی بی جان را می کند . در این هنگام بی بی جان مصرانه از خداوند یاری می طلبد که ناگهان زمین ما بین حاکم و بی بی جان دو تکه می شود و دیگ حاوی سمنو نیز وارونه شده می ریزد .به همین دلیل این زیارتگاه را “بولاماقلی اولیا” (بولاماق : هرغذایی که با ترکیبات مختلف درست شده و به صورت مایع باشد را گویند) نام نهادند . در کنار آن زیارتگاه “قیز بی بی جان” نیز قرار دارد . مردم بومی هر سال در عید نوروز برای زیارت به این مکان می آیند و با قربانی کردن گوسفند و دادن صدقه و شکرانه در موقع خشکسالی ، از خداوند درخواست باران می نمایند .

تهیه سمنو نیز دارای روش مخصوصی می باشد ، به این طریق که خوشۀ گندم را خرد کرده و روی آن آب و آرد می ریزند سپس محتوای دیگ را می جوشانند . از شب تا صبح در دیگ را باز نمی کنند و چنین می پندارند که صبح زود هر کسی قبل از همه در دیگ را باز نماید جای انگشت “بی بی فاطمه” (فاطمه زهرا (ع)) را خواهد دید .

 

 

xdwfu0

 

مختوم قلی فراغی ، شاعر شهیر ترکمن‌ها

علاقه مردم به این عید و شگفتی هایی که در این فصل پدیدار می گردد ، همیشه مورد توجۀ شاعران ترکمن هم بوده است . شاعران کلاسیک ترکمن در خصوص فرارسیدن نوروز و درخشش طبیعت با رنگ سبز و همچنین جان گرفتن هر جانداری در این عید ، ابیات و اشعاری را با استادی تمام سروده اند . مختومقلی شاعر بزرگ ترکمن در شعر زیر با عنوان“جهان پیدا” می گوید :

گلسا نوروز عالم غه رنگ قلار جهان پیدا *** ابرلر اواز اورب داغلار دمان پیدا

بی جان لر جانه گیرب آدرلر دهان پیدا *** گور موگنگ گیاه لر گورینب روان پیدا

ادرلر حیوانات غه هم سود و زیاد پیدا *** یر یوزنه یایلیپ یور یرلر نهان پیدا

بو بسته دهان قش لر قلار زبان پیدا ……….

ترجمه :

وقتی نوروز فرا می رسد ، جهان رنگین پدیدار می گردد *** ابرها غرش نموده و درکوه ها مه پدیدار می گردد

بی جانان جان گرفته ، حیات پدیدار می گردد *** پوشیده جامه به تن ، سبزه و روان پدیدار می گردد

در روی زمین چیزهای نهان پدیدار می گردد *** زبان در دهان گنجشک ها(آواز خواندن پرندگان) پدیدار می گردد

سرودی صدا کند ، تمام جهان آباد است *** ……

 

امروزه در کشور ترکمنستان شاعران زیادی در وصف نوروز شعر سروده اند که تعدادی از آنها به صورت ترانه در آمده اند . از جمله شعر خانوم “آق گل توقتا مرادوا” که با ساز موسیقیدان معروف “خدای نظر آرمان گلدی اف” اینگونه خوانده شده است :

بنوازید ، شادمان باشید ، شادمان عید و جشن است که دل های مردم را زنده می دارد ،در دل ها باز می شود ، گره ها باز می شوند،کسی که قهر کرده آشتی کند امروز…

امروزه تعطیلات رسمی و مهم ترکمنستان شامل عید نوروز هم شده که یک روزه است . سایر تعطیلات رسمی این کشور هم عبارتند از : عید قربان (۳ روز) ، اول سال میلادی (۲ روز)،سالگرد استقلال(۳ روز)، روز تعیین قانون اساسی و روزهای شنبه و یکشنبه که تعطیلات هفتگی محسوب می شوند .

گزارش از : عادل خدرخوجه


انتهای خبر/

اخبار مرتبط
  1. وزارت جهاد کشاورزی پاسخگوی واردات برنج باشد/ با فشار واردکنندگان، تولیدکنندگان با مشکل مواجه می شوند
  2. دشمن باید بداند هیچ کشوری نمی تواند از اقتدار جمهوری اسلامی بکاهد
  3. مبارزه قاطعانه با فساد از برنامه های مهم دولت دوازدهم/ امروز متوسط نرخ طلاق در مازندران از متوسط کشوری پایین تر است
  4. لزوم ایجاد شبکه های سراسری توزیع مرکبات در شهرها/ مرکبات ایران جایگاه چندانی درسبد صادرات محصولات کشاورزی ندارد
  5. هفته دفاع مقدس گنجینه ای از بزرگترین افتخارات ملت ایران است
  6. پیام مدیر کل بنادر و دریانوردی استان گیلان به مناسبت فرارسیدن ماه محرم و آغاز هفته دفاع مقدس
  7. نخبگان امریکا از داشتن چنین رئیس‌جمهوری احساس شرم می‌کنند
  8. صدور اولین مجوز اعمال معافیت های مالیات بر عوارض ارزش افزوده برای فعالان اقتصادی در منطقه ویژه بندری آستارا
  9. اصل خانواده مورد تهاجم قرار گرفته است/ مراسم تکریم بازنشستگان شهرداری مناسب نبود /نامگذاری یکی از میادین رشت بنام شهدای بسیج رسانه
  10. تقارن ماه محرم با هفته دفاع مقدس ظرفیت مناسبی برای ترویج فرهنگ حماسی و عاشورایی است
  11. تاکید مدیرکل میراث فرهنگی گیلان بر تدوین بسته های جدید سفر در حوزه گردشگری مذهبی
  12. برگزاری همایش بزرگ سوپر مارکت های رشت با عنوان “سوپرمارکتی به وسعت ۶۰۰۰ متر مربع”
  13. تیم داماش گیلان به مصاف شاهین شهرداری بوشهر می رود
  14. آزار زن جوان در جاده‌ خاکی
  15. “حق شناس ” قهرمانی بومی در مدیریت استان
  16. باندهای واسطه ای پشت پرده برنج‌های تقلبی/سالانه ۲میلیون‌و۸۰۰تن برنج در کشور مصرف می‌شود / منشاء برنج‌های تقلبی توسط اتحادیه برنج مشخص شود
  17. معیارهای وزارت کشور در پیشنهاد گزینه های استانداری به دولت کاملاً شفاف است
  18. نمره منفی یکی از ابزارهای پلیس برای جلوگیری از ارتکاب تخلفات است
  19. در روزها و شب های عزاداری سرورشهیدان ، امام حسین (ع) از ظروف یک بار مصرف پلاستیکی استفاده نکنیم
  20. کشف لاشه یک قلاده خرس قهوه ای در صومعه سرا